Popüler Sağlık Dergisi
 
Anasayfa
Hakkımızda
Yayın Kurulu
Arşiv
Künye
İletişim
Ayın Konusu
Kongre Takvimi
Kitap Köşesi
Sağlık & Tıp Dernekleri
 
 
Popüler Sağlık Dergisi
 
 
 
 
 
GÜNCEL/KALP SAĞLIĞI
24 Eylül Ailevi Hiperkolesterolemi Farkındalık Günü

Erken Yaşta Geçirilen Kalp Krizlerinin Önemli Bir Nedeni
AİLEVİ HİPERKOLESTEROLEMİ

24 Eylül tüm dünyada Ailevi Hiperkolesterolemi Farkındalık Günü olarak değerlendiriliyor. Amacı dünya genelinde hastalıkla ilgili farkındalığı artırmak olan Ailevi Hiperkolesterolemi Farkındalık Günü nedeniyle basın açıklaması yapan Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Meral Kayıkçıoğlu erken tanı ve tedavinin önemini dikkat çekti.

Erken tanı ve tedavi ile hastaların tamamen normal bir hayat yaşayabileceklerini belirten Prof. Dr. Meral Kayıkçıoğlu, bu sayede genç kalp krizlerinin ve erken ölümlerin engellenmesinin mümkün olabileceğini söyledi. Hastalığın tedavisinin kolesterol düzeylerinin sürekli olarak düşük tutulması anlamına geldiğini ifade eden Kayıkçıoğlu ayrıca şu bilgileri paylaştı.

Ailevi hiperkolesterolemi, ülkemizde diğer ülkelere göre daha sık görülen bir hastalık…

Ailevi hiperkolesterolemi hastalığında; LDL-kolesterol yani kötü kolesterolün yıkımındaki kalıtsal bir bozukluğa bağlı olarak kan kolesterol düzeylerinin çok yükselmesi söz konusudur. Aşırı yükselen kolesterol de damarlarda ve dokularda birikerek kalp damar hastalıklarına yol açıyor. Üstelik bu hastalarda doğdukları andan itibaren yüksek kolesterole maruz kaldıklarından çok erken yaşlarda kalp krizleri, inme ve ani ölümler görülebiliyor.

  Erken Yaşta Geçirilen Kalp Krizlerinin Önemli Bir Nedeni AİLEVİ HİPERKOLESTEROLEMİ

“Ailevi yüksek kolesterol olarak da tanımlayabileceğimiz bu hastalıkta en büyük sorun yüksek kolesterole uzun süreli maruziyet sonucunda damarlarda biriken kolesterolün sertleşme yapması ve erken kalp krizlerine yol açması.”

Tanısı kolay!

Hastalığın tanısını koymak oldukça basittir. Sadece kan lipit (yağ) düzeylerinin ölçülmesi, fizik muayene ve aile öyküsünde erken kalp krizleri (55 yaş öncesi) sorgulaması ile rahatça tanı konulabilmektedir. Tanı kriteri olarak LDL-kolesterol düzeyinin ilaç kullanmazken 190 mg/dl’nin üzerinde olması (çocuklarda 160 mg/dl’nin üzerinde) ve kişinin kendinde veya akrabalarında erken kalp krizlerinin varlığı değerlendirilmektedir.  Ailevi hiperkolesterolemi, genetik olmasına rağmen tanısı için genetik test yapmaya ihtiyaç duyulmaz. Tanısı basitçe konmasına karşın en büyük sıkıntı, kolesterol yüksekliğinin kalp damar hastalığı yapana kadar hastada bir sıkıntı hissi, bulgu yaratmamasıdır.  Bu nedenle hastalar hekime başvuruda geç kalıyorlar.Farkındalıkla bu durumun üstesinden büyük oranda gelinebileceğini düşünüyorum. 

Hastalığın seyri doğrudan kan kolesterol düzeyine bağlı

Kolesterol ne kadar yüksekse, kalp damar hastalıkları o kadar erken yaşta başlıyor. Eğer LDL-kolesterol düzeyleri 500 mg/dl’den yüksekse ki bu hastalarda hem anne hem babadan gelen hatalı genlerin varlığı söz konusudur, bu tip hastalarda daha 8-9 yaşından itibaren kalp damarlarında tıkanıklık başlayabiliyor. Eğer tedavisiz kalırlarsa maalesef 20-30’lu yaşlara varmadan hayatlarını kaybedebiliyorlar.  Heterozigotlar yani genetik bozukluğu tek ebeveynden alan hastalarda ise LDL düzeyleri 190 ila 400 arası değişiyor ve sıklıkla karşımıza 30-40’lı yaşlarda erken kalp krizleriyle geliyorlar. Bu hastalık aslında kolesterol yüksekliğinin zararlarının da kanıtını oluşturmakta: nitekim bu hastalarda kan kolesterol düzeyi ne kadar yüksekse, kalp damarlarında tıkanmalar o kadar erken başlamaktadır.

''LDL düzeyleri > 190 m/dl (çocukta >160 mg/dl) olan kişilerde ailesinde veya kendisinde 50 yaş öncesi kalp damar hastalığı varsa mutlaka ailevi hiperkolesterolemi araştırılmalıdır. Ancak erken tanı ve tedavi ile bu hasta grubunda genç kalp krizlerini ve ölümleri engelleyebiliriz.''

Türkiye ‘de 50 yaş öncesi kalp krizleri görülme oranı %20 iken Avrupa’da erken kalp krizleri %10’u geçmiyor

Ülkemizde erken yani genç yaşta kalp krizleri görülme oranı Avrupa ile kıyasladığımızda çok daha sık. Hatta rakam vermek gerekirse bizde kalp krizlerinin %20’si 50 yaş öncesi gelişirken Avrupa’da görülen erken kalp krizleri oranı %10’nu geçmiyor. Avrupa’da ortalama kalp krizi yaşı 60-65 arası iken ülkemizde tam 10 yaş daha erken bir ortalama görüyoruz.Ülkemizdeki bu erken kalp krizlerinde Ailevi Hiperkolesterolemi (AH), önemli bir etken olarak karşımıza çıkıyor.

Özellikle akraba evliliklerinin yaygın olduğu toplumlarda hastalık görülme sıklığı daha yüksek! Hekimler bir hastaya AH tanısı koyduklarında mutlaka bütün aileyi taramalı!

Genetik bir hastalık olduğundan ve kalıtım şekli de baskın olduğundan bu hastalık, değişik dereceden de olsa birinci derece akrabaları etkilemektedir. Hekim arkadaşlar, AH tanısı koyduklarında mutlaka bütün aileyi taramalı ve tedaviye davet etmelidirler. Aksi halde genç kalp krizlerinin ve erken ölümün önüne geçmek mümkün değil.

Yakın zamana kadar hastalığın genetik kökenli olması nedeniyle nadir görüldüğü sanılıyordu. Ancak özellikle akraba evliliklerinin yaygın görüldüğü kapalı toplumlarda sıklık oranı yüksek. Türkiye’deki sıklığını tam olarak bilmiyoruz ama taşıyıcılık (heterozigot tip) oranı tahminen 100’de 1 ile 300’de 1 arasında değişiyor. Bu çok yüksek bir oran. Homozigot formu ise nadir hastalıklar kapsamında.

AH tedavi edilebilir bir hastalık

Tedavide hedefimiz: kolesterol düzeylerinin hızlıca düşürülmesi ve kalp krizlerinin engellenmesi. Bu hastalar doğdukları andan beri yüksek kolesterole maruz kaldıkları için kalp damar hastalıkları için yüksek riskliler. Bu yüzden tedavi ile LDL düzeyinin 70 mg/dl’nin altına düşürmek gerekiyor. Ne kadar erken saptanır ve kolesterol düzeyleri tedavi altında tutulabilirse hastalar o kadar uzun bir yaşama kavuşuyor.

Altta yatan genetik bozukluğun tipine bağlı olarak tedaviye verilen yanıt değişkenlik gösteriyor. Hafif formlarında statin benzeri ilaçlar işe yararken homozigotlarda maalesef ilaçlar etkisiz kalıyor. Bu hastalarda LDL-aferezi ile kandan kolesterolün uzaklaştırılması ve süzülmesi gerekiyor. Hayat kurtarıcı olan bu tedavinin etkisi ancak en fazla bir hafta sürmekte ve düzenli olarak bu işlemin ömür boyu haftada bir defa uygulanması gerekmektedir. Kalp damar hastalığının gelişimini engelleyebilmemiz için bu tedaviye 6-7 yaş döneminden başlanması oldukça önemli.

Dolayısı ile farkındalık yaratmak hayat kurtaracaktır. Unutulmamalıdır ki; Ülkemizde yaygın bir sağlık sorunu olan AİLEVİ HİPERKOLESTEROLEMİ, doğumdan itibaren yüksek kolesterole maruziyete neden olmakta ve erken kalp damar hastalıklarına yol açmaktadır.

 
Popüler Sağlık Dergisi
Bülten / 24 Eylül 2020 Z.Çetinkaya